Yakın olduğu kadar uzak bir diyar: Divriği | Sivas.im : Sivas Gezi Rehberi


Mis Döner neden kapandı?

Sivas Düğün Fotoğrafçısı açıldı

Sivas Termal Fiyatları

Sivas’ta ucuz oteller ve fiyatları

Yakın olduğu kadar uzak bir diyar: Divriği

Divriği, Gezi 16 Ekim 2012
69 views

Divriği’nin tanıtımı ancak bu kadar güzel yapılabilirdi. İZ Tv’den Vedat Aksoy tarafından kaleme alınan Yakın olduğu kadar uzak bir diyar; Divriği konulu makale de gerek Sivas gerekse de Divriği anlatılıyor;

Uçsuz bucaksız bozkırda, gözlerden uzakta bir şaheserle, Divriği Camii ile tanıştım. Uzun zamandır beni kendine hayran bırakan başka bir yer görmedim…
Özgün planını halen koruyor: Divriği Kale Camii, özgün planını koruyan en eski Türk camii olma özelliğini taşıyor. Yapı, aynı zamanda Anadolu daki en eski taç kapıya sahip.
Türkiye’nin UNESCO tarafından kabul edilmiş, 11 Kültürel Miras alanının belgesel çekimlerine Sivas’ın Divriği ilçesinden başladık. Oyuncu Altan Gördüm ve çekim ekibimle bu bozkır ilçesine ulaşmak kolay olmadı. Sivas’a uçakla indikten sonra gece karanlığında üç saat süren çileli bir yolculukla ancak gece saat 02.00’de varabildik Divriği’ye.
Bu kültürel mirasa ulaşılmasın diye çabalamışlar sanki… Hiçbir güvenliği olmayan yol çalışmaları; çalışma olmayan yerlerde ise çukurlarla dolu yol çok tehlikeli. Bir anda karşımıza çıkan mıcır yığınları yolun kenarına, gelişigüzel biçimde istif edilmiş. Ne bir işaret ne de bir aydınlatma! Yoldaki çukurların sayısı ise sayılamayacak kadar çok…
Maalesef böyle bir yolculukla ulaşılıyor Türkiye’nin kültür miraslarından birine…

Bilinçsizce restorasyon

Selçuklu Sultanı Alparslan 1071’de Anadolu’ya girdikten sonra ‘Küçük Asya’, kısa sürede Selçuklu egemenliğine girmiş. Divriği ise 1080’de Malazgirt Savaşı’na Alparslan’ın komutanı olarak katılan Mengücek Gazi tarafından kurulmuş olan Mengücekliler Devleti’nin eline geçmiş.
Selçuklu Devleti’nin himayesinde Mengücekliler, bulundukları bölgede birçok sanat eseri yaptırmış. Bunlardan biri de 1180’de Şahinşah Süleyman tarafından yaptırılan ve Anadolu’daki ilk camilerden biri olan Divriği Kale Camii. Sarp bir yamaçta bulunan bu eser, yakın zamanda restore edilmiş. Turizm ve Kültür Bakanımız Ertuğrul Günay’ı, burada yapılmış olan restorasyonu incelemeye davet ediyorum. Birileri bu bilinçsiz restorasyon çalışmalarına ‘dur’ demeli! Adeta yenilenmiş (!) olan bu 1000 yıllık cami, sanki dün yapılmış gibi! Ne eskiliği kalmış ne de ruhu!

‘Uzaylı’ mimarın şaheseri

İyi ki kalenin hemen aşağısında bulunan muhteşem Divriği Ulu Camii’ne aynı kişilerin eli değmemiş henüz. Caminin imamı ve gönüllü rehberi Nail Ayan, buradaki en iyi restorasyonun Mimar Sinan tarafından yapıldığını söylüyor. Depremden zarar gören yerlerin onarılması için Kanuni Sultan Süleyman’ın görevlendirdiği Mimar Sinan, hayran kaldığı caminin estetiğine hiç dokunmadan güçlendirme ve yenileme çalışmaları yapmış. Yaptığı çalışmadan bir örnek: İnce ve narin taş işçiliğiyle işlenmiş sütunların orijinalliği bozulmasın diye, sütunun çevresi bir kafesle korunmuş ve bu kafesin etrafına güçlü kalın sütunlar inşa edilmiş. Sinan, deprem tehlikesi geçtiğinde bu sütunların yıkılmasını ve eski görkemli sütunların yeniden ortaya çıkarılmasını istemiş. Ancak 1. derece deprem bölgesi olan Divriği’de depremler hiç bitmemiş. Sinan’ın yaptığı bu güçlendirme sütunları ise hâlâ camiyi koruyor.

Ancak içindeki orijinal sütun da sapasağlam duruyor. Günü geldiğinde, Sinan’ın dediği gibi, ortaya çıkmayı bekliyor.
Mimarlardan söz açılmışken, caminin bize göre uzaydan gelmiş (!) mimarından bahsetmeden olmaz. Divriği Ulu Camii, Mimar Ahlatlı Hürremşah’ın bilinen tek eseri. Yani öncesinde ve sonrasında başka eseri yok! Bu kadar muhteşem bir cami yapabilen mimarın başka eserinin kayıtlarda olmaması çok ilginç. Zira bu eser, sadece mimari özellikleriyle değil, sembolleri, akustiği ve su sistemleriyle de insanı şaşkına çeviriyor. Barok tarzda inşa edildiği söylenen caminin Barok dönemden yüzlerce yıl önce yapıldığını hatırlatalım! Ahlatlı ve Tiflisli taş ustalarının yaptığı caminin en önemli özelliği, şifahane ve türbesiyle birlikte tek bir yapı şeklinde olması. Bu özelliğiyle bile diğer tüm camilerden farklı.

Gelelim bu şaheserin özelliklerine… UNESCO’nun Türkiye’de Dünya Mirası (1985) olarak kabul ettiği ilk mimari yapı olan Divriği Ulu Camii ve Şifahanesi, 13. yüzyılda Mengüçlü Beyliği’nden Ahmet Şah ve karısı Melike Turan tarafından yaptırılmış. Bu özelliğiyle kadın ve erkeğin birlikte yaptırdığı ilk caminin yapımına 1228’de başlanmış ve caminin inşası 14 yılda tamamlanmış.
Divriği Ulu Camii, anıtsal karakterinin yanı sıra altıgen kubbesi ve benzersiz taş işlemeleriyle öne çıkıyor. Cami ve şifahanesi, dıştan yalın bir mimari görünüme sahip olmasına rağmen özellikle kapılarıyla görkemini ortaya koyuyor.

Şifahane Taç Kapısı, Cami Kuzey Taç Kapısı, Cami Batı Taç Kapısı ve Şah Mahfili Taç Kapıları’nın her biri, birbirinden farklı ve eşsiz süslemeleriyle göz kamaştıran bir mimarlık ve mühendislik harikası…
Hiçbir yerde simetrinin ve tekrarın olmadığı yapının bu özelliği, ‘Allah’ın tek olması’na atıfta bulunuyor.
İşlenmiş olan tüm motifler asimetrik ve her karede binlerce motif bulunuyor. Yapının üç boyutlu detaylı geometrik bezemelerinin başka hiçbir yerde olmadığı belirtiliyor.
Kapılarda olduğu gibi, cami içindeki her sütun, sütun kaidesi, sütun başlığı ve kubbeiçi tavan süslemeleri de benzersiz mimari deha örnekleri…
Bu dehadan bir örnek: Caminin ‘Batı Taç Kapısı’nda iki, ‘Şifahane Taç Kapısı’nda bir döner sütun bulunuyor. Bu sütunların yapılma sebebi, caminin mükemmel dengesindeki sorunları ölçmek. Eğer yapının mimarisinde bir sorun olursa, bu dönen sütunlara yük bindirecek ve sütunun dönmesi engellenecekti. 1939’da meydana gelen 7.9 şiddettindeki ‘Erzincan depremi’nden sonra artık üç sütun da dönmüyor!

Japon’un keşfettiği gölge

Herkesi şaşırtan bir diğer özellik ise daha yeni fark edilmiş. Hem de Japonlar tarafından! Camiyi gezmeye gelen bir Japon turistin ikindi vakti çektiği bir fotoğraf herkesi şaşırtmış. İkindi ezanı okunduğu vakit caminin ‘Batı Taç Kapısı’nda beliren ‘namaz kılan adam gölgesi’ herkesi hayrete düşürüyor.
Caminin yan kapısı olan Darüşşifa (hastane) ise taş işlemeciliği, akustiği, havuzu ve bezeme üsluplarıyla bir başyapıt. İki katlı, avlulu, eyvanlı bir yapı olan Darüşşifa, hastaların su sesiyle sağlıklarına kavuştuğu bir hastane. Akıl hastalarının kafasına çivi çakılarak tedavi edildiği dönemde, su sesi ve akustikle tedavi yöntemleri bile, üzerine uzun metinler yazılacak bir konu. Su sesinin, bas ya da tiz gelmesi için yapılmış mimari çözümleri duydukça, Mimar Hürremşah’a neden ‘uzaylı’ dediğimizi daha iyi anlarsınız! Sadece şifahane üzerine yüzlerce makale yazılabilir.
Şifahanenin yanında ise camiyi yaptıran Ahmet Şah, karısı ve aileden birkaç kişinin defnedildiği türbe, tüm bu ihtişam içerisindeki en yalın bölüm. Türbede neredeyse hiçbir bezeme ya da gösteriş yok. Sadece birkaç sanduka ve mutlak bir huzur…

Divriği Ulu Camii hakkında özellikle kapılardaki detaylar bu sayfaya sığmaz. Her bir köşesi hakkında sayfalarca yazı yazılabilir. Yolu kötü de olsa, sanki hiç yokmuş gibi davranılsa da Divriği Ulu Camii’ne mutlaka gidilmeli. Paris’in Notre Dame Kilisesi’ndeki taş işlemelerinden bile daha fazla detayın ve ince işçiliğin olduğu bu bozkır camiini mutlaka görmelisiniz. Ama oralarda dolaşan ‘yetenekli’ restorasyon (!) uzmanlarının eli değmeden önce…

‘İslam mimarisinin en güzel yapılarından biri’

1985’te UNESCO tarafından kültür mirası listesine alınan bu eserin listeye alınma sebebi: “Benzersiz bir sanatsal başarı. Bu kültürel miras, İslam mimarisinde inşa edilmiş en güzel yapılardan birini temsil ediyor. Avlusu, sütunları ve kapalı aptes yeri olmayan, ancak bütün dini görevlerin yerine getirildiği Divriği Camii, Selçuklu camilerinin en görkemli örneklerinden biri. Vakıf ve bitişikteki hastanesiyle halihazırda sıradışı olan yapıyı, cömertliği daha da ilginç kılıyor.”

VEDAT ATASOY – vedatatasoy@iztv.com.tr

Yorumlar

Henüz hiç yorum yapılmamış.

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

İlginizi Çekebilir
Sızır Şelalesi nerede, Nasıl gidilir?

Sızır Şelalesi nerede, Nasıl gidilir?

29 Haziran 2016
4.279 views
Sivas Sıcak Çermik Kaplıcaları

Sivas Sıcak Çermik Kaplıcaları

07 Haziran 2016
7.173 views
Gürün Gökpınar Gölü

Gürün Gökpınar Gölü

04 Mayıs 2016
1.622 views
Sivas Termal ve Yaşam Merkezi

Sivas Termal ve Yaşam Merkezi

20 Nisan 2016
3.647 views
Sivas’ta gezip görülecek 15 yer

Sivas’ta gezip görülecek 15 yer

28 Kasım 2015
11.681 views
Sivas otelleri; Sivasotel.com’da.

Sivas otelleri; Sivasotel.com’da.

15 Kasım 2015
635 views
Bunlar da var!
Mırçinge Hanı

Mırçinge Hanı

30 Ocak 2011
64 views
Sivas tarihi Gök Medrese

Sivas tarihi Gök Medrese

21 Ocak 2011
366 views
Sivas’ta gezilecek yerler nereler?

Sivas’ta gezilecek yerler nereler?

27 Mayıs 2012
571 views
Suşehri 2011 Etkinlik takvimi

Suşehri 2011 Etkinlik takvimi

13 Haziran 2011
66 views
Sivas Arkeoloji müzesi gezi planı

Sivas Arkeoloji müzesi gezi planı

19 Mayıs 2012
90 views
Sivas Sıcak Çermik ve Oteli

Sivas Sıcak Çermik ve Oteli

04 Aralık 2010
1.845 views
Cumhuriyet Üniversitesi Yüzme Havuzu

Cumhuriyet Üniversitesi Yüzme Havuzu

19 Haziran 2012
3.001 views
Uçuk Mağara

Uçuk Mağara

15 Kasım 2011
74 views
Sivas Eğri Köprü

Sivas Eğri Köprü

15 Mayıs 2011
1.711 views
Gazibey Barajı

Gazibey Barajı

26 Kasım 2011
214 views
Yandex.Metrica