Sivas'ta ilk apartman ve ilk sinema | Sivas.im : Sivas Gezi Rehberi


Mis Döner neden kapandı?

Sivas Düğün Fotoğrafçısı açıldı

Sivas Termal Fiyatları

Sivas’ta ucuz oteller ve fiyatları

Sivas’ta ilk apartman ve ilk sinema

Genel, Gezi 24 Ocak 2013
149 views

Sivas‘ta ilk apartmanın nasıl yapıldığı, ilk sinemanın hangi tarihlerde açıldığı, kış boyunca soğuklarla mücadele eden Sivas halkının ilk kez kalorifer ile nasıl tanıştığını anlatan, Kadir Üredi‘nin kaleminden çıkan enfes bir makale.

1922–25 yıllarında şehrimizin içinden geçen beş akarsudan biri olan Mısmılırmak üzerindeki ağaçtan yapılmış Karaağaç Köprüsü’nün taşıyıcı kirişleri çürür; bu durum tehlike arz ettiği için zamanın teknik heyetince köprü tablasının betondan yeniden yapılması için rapor hazırlanır. Ama Sivas’ta betonun, kalıbın, inşaat demirinin ne olduğunu, nasıl kullanıldığını yerli ustalardan hiçbiri bilmediğinden; Sivas’taki köprü, cami, çeşme, konak gibi eserlerin taş işçiliğinde pek çok emekleri olan Taşçı Vahap Usta-Dayı Ahmet’in babası- Samsun’da kısa bir süre beton işçiliği ile ilgili staj gördükten sonra. Karaağaç Köprüsü’nü söküp kısa sürede öğrendiği teknik bilgileri uygulayarak köprüyü yeniden yapar. Böylece Sivas’ta beton, inşaat malzemesi olarak ilk defa kullanılmış olur.
Sivas’ta ilk apartman 1932 senesinde İhsan Bey tarafından Beyaz Rus mimar Todor Ustaya İnönü Caddesi’nde dört katlı sekiz daireli olarak yaptırıldı. İsmine “Emek Apartmanı” denilen bu binayı kısa zamanda diğerleri takip etti. Halkımızsa yavaş yavaş ağaç, taş, kerpiç gibi geleneksel malzemelerle yapılmış olan koca bir ailenin birlikte yaşadığı ev ve konaklarda oturma yerine çekirdek ailelerin yaşadığı apartmanlarda oturmayı tercih etmeye başladılar.
1933 yılında temeli atıldıktan kısa bir zaman sonra tamamlanan lise mektebinin ek pavyonu Sivas’ta kaloriferle ısıtılan ilk binalardan biridir. İsmet Paşa İlk Mektebinde okuduğumuz 1940 veya 41 yıllarında, “Kışın evlerimizde nasıl ve nelerle ısınırız?” konusunun işlendiği ders saatlerinde muallimimiz Fikriye Akumut, kaloriferin -bu kelimeyi zor telaffuz ederdik- nasıl bir ısıtma aracı olduğunu tanıtmak için sınıfımızı lise mektebinin yeni yapılan ek binasına götürmüştü. Binanın kalorifer dairesi denilen, elektrik ışığıyla aydınlatılmış bodrum katma indiğimizde; çevresi bezle sarılı onlarca boruyu, vanayı, uğuldayarak çalışan motoru, kalorifer kazanı dedikleri kocaman bir sobanın içinde kömür denilen siyah bir cismin yanmakta olduğunu merakla izledik. Eli yüzü isten simsiyah olmuş yalnızca gözleri ışıldayan yaşlı bir amcanın, “Aha şu gördüğünüz altında ataş yanan kazan var ya…” deyip anlattıklarını korku ve hayretle dinlemeye çalışıyor, bu binada oturanların yanıp haşlanmadan nasıl olup da kaynatılmış su ile ısınabildiklerine bir türlü aklım yatmıyordu.
– Sinema –
1939 senesinde Kuşbaz Zabit Efendi’nin oğulları Cabir ile Rüştü kardeşler, Uzunyol Caddesi’ndeki evlerinin büyük bir odasını sinema salonu haline getirmişlerdi. Burada, mahalledeki genç arkadaşlarına yüz para, beş kuruş ücret karşılığında sinema izlettiriyorlardı. O akşam gösterilen acıklı bir filmi izlemekte olan gençlerden biri efkârlanıp sigarasını yakarken filmlerin alev almasıyla tutuşan evin yanması Sivas’ta çıkan ilk sinema yangını olarak kayıtlara geçmiş olabilir.
Sivas’ta ilk sinemanın 1930–35 senelerinde, Bengiler civarındaki Çay Hamamı’nm yakınlarında bir yerde açıldığı söylenir. Bizzat o sinemaya gidenlerden dinlemiştim: Filmde oynayan oyuncuların dudakları kıpırdıyor ama sesleri çıkmıyormuş. Bu yüzden halk buna “sessiz sinema” diyormuş. Sinemaya gelen izleyiciler filmdeki artistlerin hareketlerini, dudak kıpırtılarını kendi düşüncelerine göre yorumladıkları için bazıları kahkaha atıp gülerken bazıları da üzülürlermiş. Daha sonraları alt yazılı filmler gösterilmeye başlanmış; ama o zamanlar okuma yazma bilenler az olduğundan okumayı bilenler yanında oturanlara sesini duyurabilmek amacı ile heceleye heceleye bağırarak okumaya çalıştıkları için sinema seyretmenin pek tadı kalmamış. Şükür ki, 1936 senesinde Tan Sineması açılmış da ahali ağız tadıyla sinema seyreder olmuş.

meydaneski

Yorumlar

Henüz hiç yorum yapılmamış.

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

İlginizi Çekebilir
Sıcak Çermik 2017 yılı fiyatları

Sıcak Çermik 2017 yılı fiyatları

08 Ocak 2017
15.760 views
Kangal Balıklı Kaplıca 2017 Fiyatları

Kangal Balıklı Kaplıca 2017 Fiyatları

02 Ocak 2017
12.448 views
Sızır Şelalesi nerede, Nasıl gidilir?

Sızır Şelalesi nerede, Nasıl gidilir?

29 Haziran 2016
5.847 views
Sivas Sıcak Çermik Kaplıcaları

Sivas Sıcak Çermik Kaplıcaları

07 Haziran 2016
8.058 views
2016 Sivas Taksi Ücretleri

2016 Sivas Taksi Ücretleri

06 Mayıs 2016
1.329 views
Gürün Gökpınar Gölü

Gürün Gökpınar Gölü

04 Mayıs 2016
1.746 views
Sivas Termal ve Yaşam Merkezi

Sivas Termal ve Yaşam Merkezi

20 Nisan 2016
3.837 views
Bunlar da var!
Acıdere Köyü

Acıdere Köyü

29 Şubat 2012
154 views
Tuzhisar Köyü ve Kilisesi

Tuzhisar Köyü ve Kilisesi

28 Ağustos 2011
314 views
Paşa Fabrikası gezi fotoğrafları

Paşa Fabrikası gezi fotoğrafları

13 Ağustos 2011
94 views
28 metre tünel kazıp tümülüse girdiler

28 metre tünel kazıp tümülüse girdiler

20 Şubat 2013
1.049 views
Sivas TV açıldı bekleriz…

Sivas TV açıldı bekleriz…

03 Ocak 2011
114 views
Sivas’taki medreseler

Sivas’taki medreseler

02 Mart 2011
150 views
Sivas Sultan Otel Fiyatları

Sivas Sultan Otel Fiyatları

15 Nisan 2012
121 views
Sivas Termal Kaplıcaları

Sivas Termal Kaplıcaları

06 Temmuz 2012
84 views
Seyahat tavsiyeleri

Seyahat tavsiyeleri

26 Aralık 2011
51 views
72 yaşında evini müzeye dönüştürdü

72 yaşında evini müzeye dönüştürdü

17 Aralık 2012
139 views
Doğanşan Festivali 2012

Doğanşan Festivali 2012

03 Eylül 2012
122 views
Yandex.Metrica