Pir Sultan Abdal'ın köyü olan Banaz'a düzenlenen gezi | Sivas.im : Sivas Gezi Rehberi


Mis Döner neden kapandı?

Sivas Düğün Fotoğrafçısı açıldı

Sivas Termal Fiyatları

Sivas’ta ucuz oteller ve fiyatları

Pir Sultan Abdal’ın köyü; Banaz

Yıldızeli 23 Kasım 2010
622 views

Halk ozanı, bilge kişi Pir Sultan Abdal’ın köyü Banaz’dayız.

Geçtiğimiz yıl Banaz’a Pir Sultan Abdal etkinlikleri için gitmiştik. Amacımız hem haber yapmak hemde oradaki kişileri görmekti. Medyadan tanıdığımız çok sayıda tanıdık simaya da rastladık.

Banaz köyü ile ilgili kısa bilgiler vermek gerekirse, köy Sivas’a 45 kilometre uzaklıkta. Paşafabrikası dediğimiz mevkiden gidiliyor. Yıldız Dağı’na yakın sayılacak bir bölgede. Köy yüksekte olduğu için çevreye tamamen hakim.

Etkinlikler kapsamında gittiğimizde ilk olarak Jandarma ile karşılaştık. Bölgede kimlik kontrolü yapıyordu. Kimliklerimizi verip kontrolden sonra yolumuza devam ettik.

Yaklaşık 5 dakikalık bir süreden sonra köy içerisine ulaşmayı başardık. Etkinlik alanı köyün üst tarafında ağaçlık bir alanın içinde kuruluyor. Etkinliğe gelenlerin hepsinin yiyeceklerini yanında getirdikleri dikkatimizi çekti. E tabii köyle arasında 20 dakikalık bir yürüyüş mesafesi var.

Etkinliğe katılanlar arasında en dikkat çeken şey elbetteki Pir Sultan’ın köyü idi. Fakat etkinlikte başka şeylerde gözden kaçmadı değil. Özellikle İran’dan gelen Şii mezhepli halk ozanlarının deyişleri gerçekten dinlemeye değerdi.  Dinledikte. Daha sonra halk ozanları sırasıyla sahne aldı. Deyişlerini ağıtlarını yaktı. Uzun zaman öncesinden tanıdığım ve çok sevdiğim değerli sanatçı büyüğüm Ali Kızıltuğ’da orada idi. Hem sohbet ettik hem hasret giderdik.  Konuşmacıların sözlerinde genellikle birlik ve beraberlikten yana olmaları teması vardı. Kürsüye çıkan her konuşmacı birlik ve beraberlikten söz etti. Uzun uzun video çekimleri aldıktan sonra çevrede dolaşmaya karar veriyoruz. Arkadaşım Oktay ile (kendisi de Banazlı idi) köye iniyoruz. Köyde Oktay’ın bir tanıdığının evine gidip önce karnımızı doyuruyoruz. Gelen ayranların içimi gerçekten çok güzel..

Dikkat çeken bir başka noktada su konusuydu. Banaz’da var olan suyun içimi benim hoşuma gitti. Fakat Banazlılar ile konuştuğumda köyün bir çok eksiği olduğunu söylüyordu. Uzun uzadıya ihtiyar amcaların köy sorunlar ile ilgili dertlerini de dinlemiş olduk.

Yeniden etkinlik alanına çıkıp bu defa Semah gösterilerini izledik. Sivas’ta izlediğimiz Semah ile kırsalda izlediğimiz Semahlar arasında gerçekten fark var. Kırsaldaki vatandaşlar daha bir güzel icra ettiklerini düşünüyorum. Yine dolaşmaya başlıyoruz. Köyün daha üst bölgesinde bir anıt var. Pir Sultan Abdal’ın büyük bir anıtı. Orada bir adet cemevi de mevcut. Gerçekten mistik bir havası var. Orada da çeşitli görüntüler alıp biraz dolaştıktan sonra şehre dönmeye karar veriyoruz. Banaz’da geçirdiğimiz yaklaşık 8 saat boyunca farklı bir ortama girme, farklı kültürleri tanıma gibi güzel aktivitelerimiz oldu. Banaz’dan güzel izlenimler ile ayrıldık.

Banaz’a gidecekler için tavsiyeler;

Köyde kamp yapma, çadır kurma gibi faaliyetlerin gerçekleşeceği alanlar mevcut. Konaklama konusunda sıkıntı yaşanmaz (etkinlik dönemi haricinde)

Sivas ile köyün uzaklığı 45 kilometre. Ortalama olarak 1 saatten fazla sürüyor. Fakat köye giden grup yolunun pek iyi olduğu söylenemez.  Aracı kullanırken sürekli çukurlara düşme riski var.

Köyde halktan bilgiler edinmeye çalışın. Köyün tarihini anlatan halkı can kulağı ile dinleyeceksiniz ve oldukça haz alacaksınız.

Anıtı görmeyi unutmayın,

Bol bol fotoğraf ve video kaydı alın.

BANAZ İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER

Köyle ilgili bilgiler Banaz köyü yardımlaşma derneğinin sitesinde şu şekilde geçiyor;

BANAZ’IN TARİHİ

a- Karapınar;

Bölgemizde Han Tepesi olarak bilinen Karapınar Banaz’ın bilinen ilk yerleşim yeridir. Bölge de Yıldız Suyu denilen, Pir Sultan’ın Sultan Suyu dediği ırmağın 1 km üstünde Yıldız Dağı’na yakın olan yerdir.

Burası çok eski bir yerleşim yeridir. Burada yapılan araştırmalarda, ortaya çıkan yeraltı şehrinde dört oda ve bu odalarda yüzlerce iskelet tespit edilmiş, Roma dönemine ( MÖ. 30 ve MS.1.yy ) ait seramik parçaları bulunmuştur. (1)
Araştırmacı Erdoğan Çınar, 653 yılında Pülümür’den gelip buraya yerleşen Pir Silvanus’tan bahseder.

Burada bölgeyi örgütleyip, Alevi yolunu kökleştirdiği ve 680 yılında Symeon tarafından taşlanarak öldürüldüğünü Bizans kaynaklarını göstererek detaylı olarak anlatır.(2)

Karapınar 1240 yılında Babalılar İsyanı sonucu yaşanan katliamla dağıtılmış, yok edilmiştir. Babalılar halk hareketi Anadolu tarihinin en büyük halk hareketidir. Ve bölge Yıldız Dağı çevresi, Tokat tarafı alevi nüfusun çok yoğun olduğu bölgedir.

b- Binbir Baca:

Binbir Baca, isyanın bastırıldığı ama Selçuklu Devleti’ninde bittiği dönemde yerleşilen yerdir.Anadolu dağınık ve perişan haldedir, her bölge de beylikler oluşmuştur. Sağ kalan Alevi önderleri Suluca Karahöyük’te ki Hacı Bektaş Dergahı’ndan Yunus Emreler Abdal Musalar gibi görev alarak tekrar halkı toplamaya başlamışlardır.

1240’dan 1514 yılına kadar yaşadığımız yer olan Binbir Baca,  komşumuz Gazi köylülerin Banaz Ovası dediği düzlükte kurulmuş, yerleşime çok müsait bir alandır. Köylülerimiz oradan taş söküp kullanırlar.

Şimdiki Banaz’ın ortasındaki Ilıcak’tan çıkıp, akıp gelen suyun iki yakası ve çok geniş bir alanda ören yerlerinin olması yerleşim yerinin büyüklüğünü göstermektedir. Dönemin tespitini yapmak ve karanlıkta kalan sorulara büyük ölçüde cevap olacağından  bölgede arkeolojik çalışma yapılmalıdır.

Şunu anlıyoruz ki Pir Sultan’ın çocukluğu veya gençliği Binbir Baca’da geçmiş olmalı. Gerek Yıldız Dağı’nda ki hayvan otlattığı söylencesi, gerek Banaz’a taşınmayı anlatan ördekleri söylencesinden bunu anlıyoruz.

c- Banaz’a taşınmak:

Köyümüzde Binbirbacadan şimdiki yerine  taşınmasını anlatan söylence şöyledir.

Binbirbacada iken Pir Sultanın ördekleri kaybolmuş. Pir Sultan suyu takip ederek Şimdiki ılıcak çeşmesine suyun kaynağına (gözüne)gelmiş. Ördeklerini burada bulmuş ve burasının güzelliği Pir Sultanı çok etkilemiş. Ormanın içinde 12 ayrı gözeden sular çağlıyormuş. Sudan bir yudum almış ”ne kadarda ılıcak mübarek’‘ demiş. Köyü buraya taşımış ve çeşmenin adı ılıcak kalmış.

16.yüzyıla bakarsak bir kaçış olmalıdır. Banaz’ın yerinin ormanlık olduğu ve Banaz Ovası’na akan suyun kaynağının Ilıcak olması da etkenlerden olmalı sanırım. Banaz’a yerleşim Pir Sultan’ın yaşadığı dönemden ve Emir Dede Kümbeti’nden  anlaşılıyor. Emir Dede Kümbeti’nin yapım tarihi1535 yılını gösterdiğine göre Yavuz’un yaptığı katliam 1514 yılında yaşandığından, katliamdan sağ kurtulup bugünkü Banaz’ın çevresindeki ormanlık yerlere, sonrada Banaz’da ki Ilıcak Suyunun çevresine yerleşmişlerdir. (3)

Dipnotlar:

1-  23 Haziran 2003 tarihli Radikal gazetesi

2-“Kayıp Bir Alevi Efsanesi” adlı kitap

3-Banazlıların anlatımları : Murtaza Demir

Yazan : Gazi ASLAN

PİR SULTAN ABDAL İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER;

PİR SULTAN ABDAL KİMDİR?

Pir Sultan Abdal, 16. yüzyılda yaşamış Türk halk şairi, ozan.

Asıl adı Haydar’dır. Yaşamının büyük bölümü Sivas’ın Yıldızeli ilçesinin Çırçır Bucağına bağlı Banaz köyünde geçti. Ölümünün, 1547-1551 ya da 1587-1590 arasındaki bir tarih olduğu sanılıyor. 16. yüzyılda Osmanlı’da baş gösteren bir çok ayaklanmayı desteklemiş, sosyal harekeketlenmeler ile ilgili fikirlerini şiirlerine yansıtmıştır. Bazı tarihçiler şiirlerinde geçen “Şah” kelimesinin İran Şahı’nı değil Anadolu Bektaşi Postnişinini temsil ettiği belirtirler. Pir Sultan, ağır idari uygulamalar altında ezildiğini düşündüğü Türk Toplumunun yeni bir yönetime de ihtiyaç duyduğunu çoğu kez şiirlerinde dile getirmiştir. Bu nedenle dönemin Sivas Valisi Hızır Paşa tarafından pek sevilmemiş, eskiden dost olan bu iki insan arasındaki ilişki zamanla husumete dönerek, Pir Sultan Abdal’ın Hızır Paşa tarafından idam edilmesiyle sonuçlanmıştır. Klasik Anadolu Aleviliğinin ruhunu eserlerinde işleyen Pir Sultan Abdal, 16. yüzyıl Türk edebiyatının en önemli şairlerindendir. Bugün yazmış olduğu sözler bir çok sanatçı tarafından hala şarkı ve türkülerle icraa edilmektedir.

Pir Sultan Abdal, halk arasında Yedi Ulular olarak bilinen Yedi Ulu Ozan’dan biridir. Alevi gelenekleri ile dergâh ortamında yetişti. Hak Muhammed Ali izinde yürüdü. Ana konuları, deyişler, nefesler, Halk sevgisi, Ehl-i Beyt sevgisi, duazimam, ilahi aşk, tasavvuf ve sosyal uyarı niteliğindedir. Dolayısıyla bir derviş olarak toplumu irşat (İlmiyle ve aklıyla toplumu bilgilendirmiştir) etmiştir. Tekke ve tasavvufun kalıplarını aşıp geniş bir halk kesimine seslenebildi. Medrese öğrenimini Erdebil’de görmesine rağmen, diğer bazı halk şairlerinin tersine, Divan Edebiyatı’ndan hiç etkilenmedi. (Kaynak Wikipedia)

En çok bunlar arandı

Yorumlar

Yazıya 1 yorum yapılmış.

sessizlik 26 Kasım 2011

pir sultan abdal halk ozanıdır, ermiştir, evliyadır. Velhasıl büyük bir insandır.

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

İlginizi Çekebilir
İlkbahar fotoğrafları

İlkbahar fotoğrafları

14 Mart 2013
122 views
İlkbahar’da Sivas

İlkbahar’da Sivas

25 Şubat 2013
92 views
Kış Resimleri – Kış Manzaraları

Kış Resimleri – Kış Manzaraları

06 Aralık 2012
562 views
Kayalıpınar yeniden kazılıyor

Kayalıpınar yeniden kazılıyor

28 Ekim 2012
159 views
Bilici Termal

Bilici Termal

08 Ağustos 2012
1.285 views
Sivas Tanıtımı

Sivas Tanıtımı

27 Temmuz 2012
911 views
Sivas Resimleri ve Fotoğrafları

Sivas Resimleri ve Fotoğrafları

22 Temmuz 2012
836 views
Bunlar da var!
Tavra Deresi

Tavra Deresi

09 Ağustos 2011
566 views
Zor da olsa Gürlevik

Zor da olsa Gürlevik

02 Kasım 2010
409 views
Doğanşar Tekeli Dağı

Doğanşar Tekeli Dağı

12 Şubat 2011
134 views
Yaz dönemi Aladağlar

Yaz dönemi Aladağlar

06 Ocak 2012
58 views
Sivas yöresel ifadeler

Sivas yöresel ifadeler

13 Eylül 2012
554 views
Abana (Göllüce) Köyü Kilisesi

Abana (Göllüce) Köyü Kilisesi

14 Mayıs 2012
185 views
Mihralibey Konağı

Mihralibey Konağı

05 Şubat 2012
240 views
Zara Çarşı Camii

Zara Çarşı Camii

28 Eylül 2012
236 views
Sivas’ta kar güzelliği

Sivas’ta kar güzelliği

10 Şubat 2012
55 views
Sivas – Maçahel

Sivas – Maçahel

27 Eylül 2011
85 views
Suşehri

Suşehri

23 Şubat 2011
250 views
Yandex.Metrica